25 Nisan 2012 Çarşamba

Sıfat-ı Müşebbehe


Sıfat-ı Müşebbehe الصِّفَةُ الـمُشَبَّهَةُ


Tanımı:

Sıfat-ı Müşebbehe, sülâsi lâzım fiillerden türetilmiş ism-i fâil veya ism-i mef’ûl anlamını taşıyan sıfat demektir. Nitelediği nesnedeki anlamın kalıcı (değişken olmayan) bir özellik olduğunu gösterir. Yani sıfat-I müşebbehenin ifade ettiği anlam nitelenen nesneden hemen ayrılma özelliğinde değildir.

Sıfat-ı müşebbehe olan sıfatlar genelde sülâsi lâzım fiillerden elde edilen sıfatlardır. Bazı müteaddi fiillerin de sıfat-ı müşebbehe kalıpları vardır. Örnek:



Fiil
Anlamı
Sıfat-ı müşebbehe
Muzari
Mazi
Uzak
بَعِيدٌ
يَبْعُدُ
بَعُدَ
Güzel
حَسَنٌ
يَحْسُنُ
حَسُنَ
Öldürülen
قَتِيلٌ
يَقْتُلُ
قَتَلَ

Sıfat-ı müşebbeheler bazen ism-i fâil anlamında, bazen de ism-i mef’ûl anlamında olurlar: Örnek:




Fiil
Anlamı
Sıfat-ı müşebbehe
Muzari
Mazi
İsm-i mef’ûl anlamında
Öldürülen
قَتِيلٌ
يَقْتُلُ
قَتَلَ
İsm-i fâil anlamında
Cahil, bilgisiz
جَهِيلٌ
يَجْهَلُ
جَهِلَ
İsm-i fâil anlamında
Zalim, haksız
ظَلُومٌ
يَظْلِمُ
ظَلَمَ



Sıfat-ı Müşebbehenin Özellikleri ve Kalıpları

1-        Kalıcı/değişken olmayan bir sıfat olduğu için zamanla ilintili değildir, yani zaman anlamı içermez.

Bu iş zordur
هذا الْعمَلُ صَعْبٌ

2- Renk, kusur, süs veya güzellik gibi özellikler anlamında olan kelimelerin sıfat-I müşebbeheleri kıyasî olarak, (أفْعَلُ) kalıbında; bunun müennes şekli ise (فَعْلاَء)  kalıbında olur.

· Bu tür sıfat-ı müşebbeheler anlam bakımından üç gruba ayrılır:

a) Renk bildiren sıfat-ı müşebbeheler:

Anlamı
Müennes
Müzekker

فَعْلاَءُ
أفْعَلُ
Sarı
صَفْرَاءُ
أصْفَرُ
Beyaz
بَيضَاءُ
أَبْيَضُ
Kırmızı
حَمرَاءُ
أحْمَرُ
Siyah
سَوْداءُ
أسْوَدُ



b) Kusur ifade eden sıfat-ı müşebbeheler:

Anlamı
Müennes
Müzekker

فَعْلاَءُ
أفْعَلُ
·                    Ahmak
·                   حَمْقَاءُ
·                   أَحْمَقُ
·                    Dilsiz
·                   بَكْمَاءُ
·                   أَبْكَمُ
·                    Kör
·                   عَمْيَاءُ
·                   أَعْمَى
·                    Topal
·                   عَرْجَاءُ
·                   أَعْرَجُ

c) Süs ifade sıfat-ı müşebbeheler:

Anlamı
Müennes
Müzekker

فَعْلاَءُ
أفْعَلُ
·                    Siyah gözlü
·                   حَوْرَاءُ
·                   أَحْوَرُ
·                    Sürmeli gözlü
·                   كَحْلاَءُ
·                   أَكْحَلُ
·                    İri gözlü
·                   نَجْلاَءُ 
·                   أَنْجَلُ
·                    Ela gözlü
·                   شَهْلاءُ
·                   أَشْهَلُ

 (أَفْعَلُ) kalıbında olan sıfat-ı mişebbehenin çekim tablosu: Örnek sıfat-ı müşebbehe أَصْفَرُ = Sarı

Cemi (çoğul)
Tesniye (ikil)
Müfret (tekil)

صُفْرٌ
أصْفَرَانِ
أصْفَرُ
Müzekker
(eril)
صُفْرٌ
صَفْرَاوَانِ
صَفْرَاءُ
Müennes
(dişil)

Sülâsi fiillerden türetilip ek almamış sıfat-ı müşebbehelerin değişik vezinleri aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Anlamı
Sıfat-ı
Müşebbehe
Kalıbı
(vezni)
Türetildiği
Fiil
Sevinçli
فَرِحٌ
فَعِلٌ
فَرِحَ
Zayıf
ضَعِيفٌ
فَعِيلٌ
ضَعُفَ
Kat kat
ضِعْفٌ
فِعْلٌ
ضَعُفَ
Övünen
فَخُورٌ
فَعُولٌ
فَخَرَ
İri yarı
ضَخْمٌ
فَعْل
ضَخُمَ
Güzel
حَسَنٌ
فَعَلٌ
حَسُنَ
Açık, Anlaşılır
بَيِّنٌ
فَيْعِلٌ
بَانَ
Korkak
جَبَانٌ
فَعَالٌ
جَبُنَ
Pis
نَجِسَةٌ
فَعِلَة
نَجُسَ

ÖZET:

SIFAT-I MÜŞEBBEHE

       Bir vasfın, özelliğin niteliğin geçici değil, sürekli olduğunu gösteren türemiş isimlere denir. Örneğin  (كَرِيمٌ) kelimesindeki “cömertlik” anlamı süreklilik arz eden bir vasıftır.

       Sıfat-ı müşebbehelerin değişik vezinleri bulunmaktadır. Bunlardan,

a) (أَفْعَلُ) vezninde olup renk, kusur veya süse delalet edenlr. Bu kalıpta olanların müennesi  فَعْلاَءُ  şeklindedir. (أَحْمَرُ) müennesi, (حَمْرَاء)   gibi.

b) (فَعْلاَنُ) vezninde olup bir hususun/özelliğin varlığına veya yokluğuna delalet edenler. Bunların müennesi فَعْلَى şeklinde olur.  جَوْعَان)  = aç) , رَيَّان)  = suya kanmış), شَبْعَان)  =  tok) جَوْعَى) , رَيَّى , (شَبْعَى  gibi.

c) فَعِلٌ  vezninde olup üzüntü, acı veya sevinç ifade edenler. Bunların müennesi فَعِلَةٌ   kalıbında olur.

d) Bunların dışında genellikle beşinci babdan gelen ve çok çeşitli vezinlerde bulunan sıfat-ı müşebbeheler vardır.

DEĞERLENDİRME SORULARI


1. كَرُمَ زَيْدٌ  cümlesinde altı çizili kelimenin sıfat-ı müşebbehe karşılığı hangi seçenekte doğru şekilde verilmiştir?
a)                  كَارِمٌ                  b)كَرَمٌ               c) كَرَامَةٌ              d)إكْرَامٌ               e)كَرِيمٌ  

2.         عَطْشَان    kelimesinin cemi müzekker karşılığı aşağıdaki seçeneklerden hangisidir?
a) عِطَاشٌ                 b)عَطِشَ             c)عَطِشٌ              d)أعْطَشَ              e)عَطَشٌ  

3 yorum:

B.S. dedi ki...

Allah razı olsun istifade ettik.

Unknown dedi ki...

Allah razı olsun

wendaytadeo dedi ki...

Goyo casino | GoyangFC
Casino and 암호화폐란 gaming is one 토토꽁머니 of the most popular and 1xbet우회주소 popular casino gambling 10bet destinations in 배팅사이트 the United States. Goyo Casino is the first casino to make